Yaş prinanın içinde su, zeytin eti, kabuk ve çekirdek kırıkları bir aradadır. Her fraksiyonun kendi değeri vardır: çekirdek yüksek ısıl değerli ve düşük küllü temiz bir katı yakıt, kurutulmuş küspe endüstriyel kazanların yakıtı, geride kalan yağ ise rafinasyona giden bir hammaddedir. İşimizin özü, bu fraksiyonların hiçbirini kaybetmeden ayırmaktır.
Biyokütle yakıtta kalite bir slogan değil, birkaç sayının toplamıdır: nem, kül, alt ısıl değer, yığın yoğunluğu ve tane boyutu dağılımı. Ürün gruplarımızın sektörde geçerli tipik değer aralıklarını ve bu parametrelerin nasıl okunacağını teknik katalog sayfamızda açıkça anlatıyoruz.
Bir ton zeytin sıkıldığında geriye kalan malzeme, sıkım teknolojisine göre değişmekle birlikte işlenen ürünün önemli bir bölümünü oluşturur. Bu malzeme yakıt olarak değerlendirildiğinde hem yağhanenin atık yükü ortadan kalkar hem de fosil yakıt yerine tarımsal kökenli bir kaynak devreye girer. Biyokütle yakıt olarak pirina sayfamız bu döngüyü ayrıntılı olarak ele alıyor.
İzmir Prina, Ege Bölgesi'nin zeytin kuşağında, zeytinyağı üretiminden geriye kalan prinayı işleyen bir değerlendirme tesisidir. Zeytin sıkıldıktan sonra elde kalan yaş küspe, doğru işlendiğinde bertaraf edilecek bir atık değil; içinde yakıt, hammadde ve yağ barındıran bir kaynaktır. Bu kaynağı kurutur, fraksiyonlarına ayırır ve dört ayrı ürün grubuna dönüştürürüz: pirina peleti, kuru pirina, pirina çekirdeği ve rafine pirina yağı.
Kemalpaşa ve çevresi, Türkiye'nin en yoğun zeytin işleme havzalarından birinin ortasındadır. Hasat mevsiminde bölgedeki yağhanelerden çıkan yaş prina, kısa süre içinde işlenmezse hem bozulur hem de çevresel bir yüke dönüşür. Prina tesislerinin varlık nedeni tam olarak budur: mevsimlik, nemli ve bozulabilir bir yan ürünü, yıl boyunca kullanılabilen standart ürünlere çevirmek.
Zeytin, Ege'de binlerce yıldır sıkılıyor; geriye kalan küspe de aynı süre boyunca bir biçimde değerlendirilmeye çalışıldı. Uzun süre bu değerlendirme el yordamıyla, açık alanda kurutma ve doğrudan yakma biçiminde yapıldı. Bugün aynı işi döner kurutucular, ayrıştırma elekleri, ekstraksiyon hatları ve pelet presleri yapıyor. Değişen şey malzeme değil, ondan ne kadarını geri kazanabildiğimiz.
Doğadan geri dönüşüm bizim için tanımlı bir üretim zinciridir: yağhaneden çıkan yaş prinanın kabulü, nemin kontrollü olarak düşürülmesi, çekirdek ve küspe fraksiyonlarının ayrılması, kalan yağın ekstraksiyonu ve rafinasyonu, kuru fraksiyonun peletlenmesi, ardından depolama ve sevkiyat. Bu zincirin her adımını üretim süreci sayfamızda adım adım anlatıyoruz.
Doğadan Geri Dönüşüm
Devamı
Kurutulmuş prinanın 6–10 mm çapında silindirlere sıkıştırılmış hâli. Tozsuz, yüksek yığun yoğunluklu ve otomatik besleme sistemlerine uygun bir katı biyokütle yakıtıdır.
Ayrıntılar
Yaş prinanın kontrollü kurutmayla nemi düşürülmüş hâli. Endüstriyel kazanlarda ve sera ısıtmasında dökme veya big-bag olarak kullanılır.
Ayrıntılar
Küspeden ayrıştırılan zeytin çekirdeği fraksiyonu. Prinanın en düşük küllü ve en yüksek ısıl değerli parçasıdır.
Ayrıntılar
Kuru prinadan elde edilen ham pirina yağının rafinasyon hattından geçirilmiş hâli. Uluslararası ticaret standartlarında zeytinyağından ayrı bir kategoridir.
AyrıntılarPrina kökenli katı yakıtların alıcıları, ısı ihtiyacı sürekli ve öngörülebilir olan işletmelerdir: sera işletmeleri, endüstriyel sıcak su ve buhar kazanları, kurutma ve pişirme fırınları, pelet dağıtıcıları ve biyokütle yakan ısı tesisleri. Bu kullanıcıların ortak beklentisi ucuz yakıt değil, gün içinde değişmeyen yakıttır; çünkü bir kazan ancak sabit bir yakıt profiliyle doğru ayarlanabilir.
Yağ tarafında alıcı profili tamamen farklıdır. Rafine pirina yağı, nötr aromalı bir bitkisel yağa ihtiyaç duyan gıda prosesleriyle sabun, kozmetik ve oleokimya sanayiinin girdisidir. Aynı meyveden gelen iki ürünün bu kadar farklı pazarlara gitmesi, prina değerlendirmesinin neden bütüncül bir iş olduğunu da açıklar: zincirin bir ucunu ihmal eden tesis, diğer ucunda da verim kaybeder.
Prina, taşınamayan bir hammaddeyle başlayan bir üretimdir. Yaş küspenin nemi yüksektir; bir araç dolusu yaş prinanın önemli bir bölümü sudur ve bu suyun kilometrelerce taşınmasının ekonomik bir karşılığı yoktur. Bu yüzden prina tesisleri yağhanelerin arasına kurulur ve hasat havzasının ritmiyle çalışır.
Kurutulmuş ürün için denklem tersine döner. Nem düştüğünde aynı araç çok daha fazla enerji taşır; peletlenmiş üründe yığın yoğunluğu da yükseldiği için taşıma verimi bir kez daha artar. Yerelde toplanan, yerelde kurutulan ve gerektiğinde bölge dışına sevk edilebilen bir ürün zinciri böyle kurulur.
Zeytinliklerden yağhaneye, yaş prina kabulünden kurutucuya, elekten pelet presine kadar üretimin geçtiği aşamalar birbirinin devamıdır. Aşağıdaki görüntüler prinanın bir yan üründen standart bir ürüne dönüşürken geçirdiği fiziksel değişimi gösteriyor: ıslak ve koyu bir yığından, akışkan ve ölçülebilir bir yakıta.
Prinanın ne olduğu, iki fazlı ve üç fazlı sıkım sistemlerinin neden farklı bir yan ürün verdiği ve bileşimin ürün kalitesini nasıl belirlediği Pirina Nedir? sayfamızda ayrıntılı olarak anlatılıyor. Sektörün Türkiye'deki genel çerçevesi için T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, zeytin yan ürünlerinin dünya ölçeğindeki değerlendirilmesi için ise FAO yayınları başlangıç noktası olarak izlenebilir. Bölge, sevkiyat biçimleri ve mevsim takvimi için Bölge ve Sevkiyat sayfamıza bakabilirsiniz.